Kunyagirwa nk’inkoko n’inzara byugarije impunzi z’Abanye-Congo i Cishemere mu Burundi
Neema Amosi, umwe mu mpunzi ziri mu nkambi y’igihe gito (Transit) ya Cishemere mu Ntara ya Cibitoke mu Burundi, avuga ko ubuzima babayeho bugoye cyane. Agira ati: iyo imvura iguye tunyagirwa nk’inkoko”, kandi isuku nke ituma barwara indwara zituruka ku kwambara imyenda imwe igihe kirekire kuva bahunga iwabo muri Congo.
Neema aba mu kazu gato ka metero ebyiri kuri ebyiri, kubatswe mu byatsi gasakajwe ishashi ishaje, kuko atabonye ihema. Ahabana n’abana be batanu ndetse n’undi muturanyi bazanye baturutse i Luvungi muri RD Congo.
Cishemere ni ahantu h’agateganyo hacumbikiwe impunzi zigera ku 8,500 z’Abanye-Congo, zitegereje kwimurirwa mu nkambi zisanzwe nka Busuma mu Ntara ya Ruyigi. Muri rusange, mu Burundi habarizwa impunzi z’Abanye-Congo zirenga ibihumbi 70, nyuma y’uko abarenga 90,000 bahunze imirwano yabereye mu bice bya Uvira nko muri Luvungi mu kwezi k’Ukuboza umwaka ushize.

Inkuru dukesha BBC ivuga ko ku wa Gatatu w’iki cyumweru, iki kigo cyasuwe na Hadja Lahbib, Komiseri Mukuru w’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi ushinzwe ubutabazi, wari mu ruzinduko mu bihugu byo mu karere birimo RD Congo, u Burundi n’u Rwanda. Cishemere ni ahantu hafunzwe n’uruzitiro rw’amabati, kandi abahacumbikiwe ntibemerewe gusohoka, uretse bake bemererwa kwicara hafi y’amarembo.
Imbere mu kigo, ubona amazu y’amatafari ahiye asakajwe amahema n’utuzu tw’ibyatsi impunzi ziyubakiye kubera ubuke bw’ibibanza mu mahangari yubakiwe kubakira by’agateganyo. Abana, abakuru n’abageze mu zabukuru baba bicaye aho, benshi bategereje ko hari uwabafasha.
Faida Bizizi w’imyaka 65, wahunze ava i Lubarika, yavuze ko intambara yabaye mbi kurusha izindi zose yabonye mu buzima bwe. Yageze i Cishemere ku wa 15 Ukuboza 2025, avuga ko yahunganye abana be mu bihe bikomeye cyane.
Nyuma yo gusura iki kigo, Hadja Lahbib yasabye impande zihanganye mu burasirazuba bwa Congo kubahiriza amasezerano yo guhagarika imirwano no guha abaturage amahoro. Yanatangaje ko yazanye inkunga ya miliyoni enye z’amayero yo gufasha izi mpunzi.
Ku bijyanye n’imibereho, Faida avuga ko bakigera i Cishemere bahabwaga umuceri n’ibishyimbo rimwe ku munsi, mu masaha ya nyuma ya saa sita. Ubu bahabwa umutsima n’ibishyimbo gusa, na byo rimwe ku munsi.
Ikibazo gikomeye ni uko abana batiga, bakirirwa bateze amaboko. Freddy Kassim Kashindi w’imyaka 24 avuga ko arara mu ihangari yiswe Chicago, yagenewe abantu 60 ariko igacumbikira abarenga 100; iyo imvura iguye barara bahagaze.
Irène Roza w’imyaka 17 na we avuga ko abakobwa babayeho nabi kurushaho, kuko bafungura rimwe ku munsi kandi bidahagije. Mu gihe cy’imihango y’abakobwa bahura n’ibibazo bikomeye by’isuku kubera kubura ibikoresho bikenewe.
Nubwo babayeho mu buzima bugoye, izi mpunzi ntiziteguye gusubira iwabo, kuko zitizeye ko amahoro yagarutse mu duce zahunze, aho hakivugwa imirwano ya hato na hato.


