Agahinda kenshi kateye abaturage bo mu Murenge wa Rweru, Akarere ka Bugesera, nyuma y’uko umukobwa w’imyaka 16 wigaga mu mwaka wa kabiri w’amashuri yisumbuye apfuye, bikekwa ko yiyahuye nyuma y’amakimbirane yari amaze iminsi avutse hagati ye n’abo mu muryango we ashingiye ku ikoreshwa rya telefone.
Amakuru avuga ko ibyabaye byatangiye ubwo uyu mwana yari amaze icyumweru acumbitse kwa mukuru we. Muri icyo gihe, ngo yari yaramenyereye gukoresha telefone igihe kinini, ibintu byatumye mukuru we atangira kumugira inama yo kubigabanya kugira ngo adakomeza kurangara no kudaha umwanya amasomo n’ibindi bikorwa byo mu rugo.
Icyo cyemezo cyo kumubuza gukoresha telefone nticyakiriwe neza n’uyu mwana, bituma havuka ubushyamirane hagati ya bo. Nyuma y’impaka zabaye nyinshi, yahisemo gusubira iwabo.
Ageze mu rugo, ikibazo nticyahise kirangira. Mbere yo kugerageza kubunga, mukuru we yagiranye ikiganiro na nyina w’umwana, ariko na we agaragaza ko yari asanzwe afite impungenge z’uko umukobwa we yamaze igihe kinini kuri telefone ku buryo byari byatangiye kugira ingaruka ku myitwarire ye no ku nshingano ze za buri munsi.
Nyuma y’ubwo bwumvikane buke, ku wa 4 Nyakanga 2026, uwo mukobwa yasohotse mu rugo nk’ugiye gutembera hafi aho. Abari mu rugo ntibagize impungenge kuko bari bazi ko aza guhita agaruka.
Nyina yavuze ko atigeze akeka ko umwana we ashobora gufata icyemezo nk’icyo nk’uko IGIHE cyabitangaje.
Yagize ati: “Yari amaze gukura. Nabonye asohotse numva agiye hafi, sinigeze nkeka ko hari ikibazo gikomeye cyari kigiye kuba”.
Nyuma y’amasaha make, abana bari bavuye gushakira amatungo ubwatsi ni bo babonye umuntu umanitse mu giti. Bahise bihutira kubimenyesha abaturage n’umuryango, basanze ari uwo mukobwa wari wamaze kwitaba Imana.
Nyina yavuze ko icyo gihe ari bwo yakiriye inkuru itunguranye y’urupfu rw’umwana we.
Umurambo wahise ujyanwa mu bitaro kugira ngo ukorerwe isuzuma riteganywa n’amategeko, mu gihe inzego zibishinzwe zatangiye iperereza kugira ngo hamenyekane neza icyateye uru rupfu n’ibyarubanjirije.
Iyi nkuru yongeye kwibutsa imiryango n’abarezi akamaro ko gukomeza kuganiriza abana n’ingimbi n’abangavu ku bibazo bahura na byo, cyane cyane ibijyanye n’ikoreshwa ry’ikoranabuhanga n’imbuga nkoranyambaga, kuko rimwe na rimwe amakimbirane agaragara nk’ayoroheje ashobora kugira ingaruka zikomeye iyo atakemuwe hakiri kare.
Abahanga mu by’imitekerereze n’uburere bakomeje gushimangira ko abana bakwiye guherekezwa no kuganirizwa igihe hashyizweho amabwiriza abagenga, aho gukoresha ibihano cyangwa amakimbirane yonyine. Basaba kandi ababyeyi, amashuri n’abaturage gukomeza gukorana mu gukurikirana imibereho y’abana no gutahura hakiri kare ibimenyetso by’ihungabana cyangwa agahinda gakabije, kugira ngo haboneke ubufasha bwihuse igihe bukenewe.
Imibare y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO/OMS) igaragaza ko mu 2019 u Rwanda rwari rufite igipimo cy’abantu 8.29 biyahuraga kuri buri bantu 100,000. Mu gihe kandi amakuru y’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuzima mu Rwanda (RBC) agaragaza ko mu 2024 ibigo nderabuzima byakiriye abantu 602 bagerageje kwiyahura, ibintu byerekana ko ubuzima bwo mu mutwe bukwiye gukomeza kwitabwaho cyane cyane mu rubyiruko.

Ibitekerezo