Ibinyamakuru bya leta byatangaje ko Irani yiteze kwakira igisubizo cyemewe na Leta Zunze Ubumwe z’Amerika ku bijyanye n’amategeko yayo yo gufungura Umuhora wa Hormuz, ikintu gikomeye mu ntambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati.
Ibiganiro bitaziguye, byayobowe na Qatar, byasubukuwe mu cyumweru gishize hagati y’Amerika na Irani ku ruhande rw’Inama Rusange ya Loni, ariko ibyavuye mu nama yabo ntibirasobanuka neza.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Irani, Abbas Araghchi yagize ati: “Abahuza ba Qatar batanze ibitekerezo bimwe na bimwe, maze tubiganiraho. Bagomba kongera kuganiriza uruhande rw’Amerika, hanyuma igisubizo cya nyuma cy’Amerika tukakigezwaho binyuze ku muhuza wa Qatar”.
Yakomeje kuri televiziyo ya leta agira ati: “Abanya-Qatar bizeye ko ibi bizakorwa ejo,” kuri uyu wa Kabiri, mbere yo kujya i Tehran n’intumwa za Irani.
Yavuze ko ibiganiro byarebaga “Umuhora wa Hormuz gusa,” ari wo mutima w’intambara yatangiye mu mpera za Gashyantare aho Amerika na Isirayeli bagabaga ibitero kuri Irani.
Mbere y’uko intambara itangira, kimwe cya gatanu cy’ibikomoka kuri peteroli na gaze byanyuzwaga muri iyi nzira ikomeye.
Irani ivuga ko Inzira ya Hormuz itarongera gukoreshwa uko bisanzwe, mu gihe Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zivuga ko hari amato akomeje kuyinyuramo afashijwe n’ingabo zayo.
Abayobozi ba Irani bavuga ko kuba hari amato make atwara peteroli anyura muri iyo nzira nijoro, yazimije ibikoresho bigaragaza aho aherereye, bidashobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko yafunguwe.
Tehran yafunze Inzira ya Hormuz nyuma y’uko imirwano itangiye. Washington na yo yashyizeho ingamba zo kubuza amato kugera ku byambu bya Irani, bikoma mu nkokora ubucuruzi bw’iki gihugu, cyane cyane ubw’ibikomoka kuri peteroli.
Hossein Mohebi, umuvugizi w’abasirikare barinda Impinduramatwara ya Irani, yavuze ko Amerika idashobora guhagarika burundu ubucuruzi bwa Irani n’ibihugu bituranye.
Ku wa Gatanu w’icyumweru gishize, Irani yatangaje ko yashyikirije Amerika icyifuzo kijyanye no gufungura Inzira ya Hormuz mu gihe cy’iminsi irindwi. Bukeye bwaho, Perezida Donald Trump yabwiye Axios ko Abanya-Irani bifuza amasezerano, ariko ko ibyo bamusaba bitamunyuze.
Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya Irani, Mohammad Bagher Ghalibaf, yaburiye Amerika n’abafatanyabikorwa bayo ko umutekano w’ibikorwa remezo byo mu karere ushobora kujya mu kaga mu gihe Irani yaba ibujijwe kugurisha peteroli.
Mu byo Irani isaba mbere yo gufungura Inzira ya Hormuz harimo agahenge k’iminsi irindwi mu Burasirazuba bwo Hagati, kakagera no muri Libani, aho Hezbollah irwana n’ingabo za Isirayeli. Irasaba kandi ko imitungo yayo yafatiwe mu mahanga irekurwa, ibihano ku bucuruzi bwa peteroli bikurwaho, ndetse n’ingamba Amerika yafatiye ibyambu byayo zigahagarikwa.
Nubwo Amerika itagabye ibitero kuri Irani kuva ku ya 1 Nzeri 2026, umutekano wo mu Nzira ya Hormuz ukomeje kuba muke, kuko amato akibasirwa. Washington yanakajije ibihano by’ubukungu kuri Tehran, ishyira indege za Irani ku rutonde rw’ibihano kandi iburira ibigo by’amahanga byaziha ubufasha.
Ibitekerezo