Bamwe mu bagore bo mu Murenge wa Ruheru, mu Karere ka Nyaruguru, baravuga ko ibikorwa by’ubusambanyi bukorerwa amafaranga bikomeje gufata intera, cyane cyane mu isantere ya Ruyenzi, bikaba bigira ingaruka ku mibereho y’imiryango no ku mahoro yo mu ngo.
Aba bagore, mu buhamya bwa bo dukesha TV1, bavuga ko hari abagabo bashatse bajya muri iyo santere bagakururwa n’abakora uburaya. Bavuga ko bamwe bataha batinze, abandi bagakoresha amafaranga yari agenewe gutunga imiryango yabo, bigateza kutizerana n’amakimbirane hagati y’abashakanye.
Bamwe bavuga ko iki kibazo kimaze kuba imbogamizi ku iterambere ry’ingo, kuko amafaranga yagombaga gukoreshwa mu kugura ibiribwa, kwishyurira abana ishuri cyangwa gukemura ibindi bibazo by’umuryango, rimwe na rimwe akoreshwa muri ibyo bikorwa.
Basaba ubuyobozi bw’inzego z’ibanze n’iz’umutekano guhagurukira iki kibazo, hakamenyekana abagira uruhare muri ibyo bikorwa n’impamvu zituma bikomeza kwiyongera. Bifuza kandi ko hakazwa ubukangurambaga ku ngaruka z’ubusambanyi no ku nshingano z’abashakanye mu kubungabunga ingo zabo.
Si ikibazo cy’ingo gusa
Ubusambanyi bukorerwa amafaranga ntibuhungabanya imibanire y’abashakanye gusa, ahubwo bushobora no kongera ibyago byo kwandura virusi itera Sida n’izindi ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina, cyane cyane igihe abantu bakorana imibonano idakingiye cyangwa bakagira abafatanyabikorwa benshi.
Raporo y’Ikigo cy’Ibaruramibare (NISR) ku mibare ishingiye ku gitsina mu Karere ka Nyaruguru igaragaza ko ubumenyi bwuzuye ku buryo virusi itera Sida yandura bwagabanutse hagati ya 2014/2015 na 2019/2020. Mu bagore bwavuye kuri 87,1% bugera kuri 51%, naho mu bagabo buva kuri 66,1% bugera kuri 38%.
Iyo raporo kandi igaragaza ko mu 2019/2020, abagore 2% n’abagabo 1% bo muri Nyaruguru bari hagati y’imyaka 15 na 49 bavuze ko bari barakoranye imibonano mpuzabitsina n’abantu barenze umwe mu mezi 12 yari ashize.
Abaturage basaba igisubizo kirambye
Iyi mibare igaragaza ko hakenewe gukomeza ubukangurambaga ku kwirinda Sida, kwipimisha ku bushake, gukoresha agakingirizo neza no kugabanya abafatanyabikorwa mu mibonano mpuzabitsina.
Abagore bo muri Ruheru bavuga ko gukemura iki kibazo bitagomba kurangirira ku gufata cyangwa guhana abagikekwaho. Basaba ko harebwa n’impamvu zishobora gutuma bamwe bishora mu buraya, zirimo ubushomeri, ubukene, ubusinzi, amakimbirane yo mu miryango no kubura ubumenyi buhagije ku buzima bw’imyororokere.
Basanga hakenewe ibiganiro bihuza abashakanye, urubyiruko, abayobozi b’inzego z’ibanze, abajyanama b’ubuzima n’inzego z’umutekano. Abishora muri ibyo bikorwa kubera ibibazo by’imibereho na bo basabirwa gufashwa kubona imyuga, kwishyira hamwe no gutangira imishinga mito ibyara inyungu.
Ruyenzi isanzwe ifite ibikorwa by’ubuhinzi bishobora kubyazwa amahirwe y’akazi, birimo ubuhunikiro bushobora kubika toni 150 z’imbuto y’ibirayi. Gushyigikira imishinga nk’iyi no korohereza abaturage kubona igishoro bishobora gufasha mu guhangana n’ubukene, bushobora kuba imwe mu mpamvu zituma bamwe bishora mu ngeso zibangamira imibereho yabo.
Aba bagore basaba ko ikibazo cyabo kitafatwa nk’amakimbirane asanzwe yo mu ngo, ahubwo kigasesengurwa nk’ikibazo kireba ubuzima, ubukungu n’ituze ry’imiryango. Basanga kugikumira hakiri kare byafasha kurinda ingo gusenyuka, abana bakitabwaho neza kandi hakagabanuka ibyago byo kwandura indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina.

Ibitekerezo