Urwego rw’Amerika rushinzwe kurwanya no gukumira indwara (CDC) n’Urwego rushinzwe kugenzura ibiribwa n’imiti (FDA) byatangaje ko biri gukora iperereza ku cyorezo cya Salmonella cyahitanye ubuzima bw’abaturage benshi mu buryo bwo kukirwara, aho kugeza ubu kimaze kwanduza abantu 345 bo muri leta 27 zigize Leta Zunze Ubumwe z’Amerika.
Iki cyorezo cyahujwe n’urusenda rwo mu bwoko bwa Jalapeño rwakomotse muri Leta ya Sinaloa muri Mexique, rwari rwaratumijwe muri Amerika n’isosiyete Coast Citrus Distributors. Nyuma yo kumenya ko urwo rusenda rushobora kuba ari rwo rwateje ubwandu, iyi sosiyete yahise itangaza ko ikuye ku isoko ibisigaye byose bya rwo ndetse itangira kubimenyesha abakiriya bayo.
Abantu 36 bamaze kujyanwa mu bitaro
CDC na FDA byatangaje ko kuva hagati ya tariki ya 19 Kamena kugeza ku ya 20 Nyakanga 2026, abantu 345 bamaze kwandura Salmonella, muri bo 36 bakaba bararembye bajyanwa mu bitaro, ariko kugeza ubu nta muntu urapfa kubera iki cyorezo.
Abashinzwe ubuzima bavuga ko iperereza rigikomeje kugira ngo hamenyekane niba hari n’ibindi bicuruzwa cyangwa andi masoko yaba yaragize uruhare mu gukwirakwiza ubwo bwandu.
Salmonella ni indwara iteye ite?
Salmonella ni bagiteri ikunze kwanduza abantu binyuze mu biribwa cyangwa amazi byanduye. Akenshi iba iboneka mu nyama zidahiye neza, amagi, amata adatunganijwe ndetse n’imboga cyangwa imbuto zishobora kuba zarandujwe mu gihe cyo guhinga, gusarura cyangwa gutwara umusaruro.
Umuntu wanduye Salmonella ashobora kugira ibimenyetso birimo:
- Impiswi zikomeye;
- Umuriro;
- Kuribwa mu nda no mu gifu;
- Isesemi no kuruka;
- Gucika intege no kubura amazi mu mubiri.
Ibimenyetso bishobora gutangira hagati y’amasaha 6 na 72 nyuma yo kurya ibiribwa byanduye, kandi bikamara iminsi ine kugeza kuri irindwi.
Nubwo abantu benshi bakira nta miti ikomeye bahawe, abana bato, abasaza, abagore batwite ndetse n’abafite ubudahangarwa bw’umubiri buke bashobora kuremba cyane ndetse bakagira ibibazo bikomeye by’ubuzima.
Iperereza ryakozwe n’inzego z’ubuzima ryagaragaje ko abantu benshi banduye bari bahuriye ku kuba barariye ibiribwa byarimo urusenda rwa Jalapeño rwahinzwe muri Leta ya Sinaloa muri Mexique.
Urwo rusenda rwari rwarakwirakwijwe muri Amerika na Coast Citrus Distributors, rukoherezwa cyane cyane muri resitora nyinshi ziteka amafunguro yo muri Mexique.
FDA yavuze ko iyo sosiyete yemeye gukura ku isoko urwo rusenda rwose rwasigaye no kuburira abakiriya bayo kugira ngo rutongera gukoreshwa.
Resitora zikomeye zagizweho ingaruka
Mu masosiyete yakiriye uru rusenda harimo urunani rwa resitora zizwi cyane muri Amerika zirimo Chipotle Mexican Grill na QDOBA, zose zizwiho guteka amafunguro yo muri Mexique arimo tacos, burritos n’andi mafunguro akunze gushyirwamo urusenda rwa Jalapeño.
FDA yavuze ko Chipotle yahise ihindura aho igura urwo rusenda guhera ku wa 20 Nyakanga, mu gihe QDOBA yo yahagaritse kurukoresha kuva ku wa 28 Nyakanga kandi kugeza ubu itarongera kurushyira ku mafunguro yayo.
Nyuma y’itangazo ry’iki cyorezo, imigabane ya Chipotle ku isoko ry’imari rya Wall Street yahise igabanukaho hejuru ya 8%, nyuma y’uko isosiyete itangaje ko yakuye urwo rusenda muri resitora za yo zo muri Minnesota ndetse n’ahandi hose rwari rwaragejejwe.

FDA yavuze iki ku baguzi?
Nubwo iperereza rigikomeje, FDA yatangaje ko kuri ubu nta cyerekana ko abakiriya bakomeza gushyirwa mu kaga n’urusenda rwari rwaragejejwe muri izo resitora, kuko rwamaze gukurwa ku isoko.
Icyakora, urwo rwego rwaburiye abantu n’abacuruzi kutarya, kutagurisha cyangwa kudatanga urwo rusenda rwose rwaturutse muri Sinaloa rwagarutsweho muri iri perereza.
FDA yanavuze ko Coast Citrus itagaragara nk’iyagejeje uru rusenda mu maduka asanzwe acururizwamo ibiribwa, ahubwo rwari rwagenewe cyane cyane resitora.
Iki cyorezo cyaje gikurikira ikindi cyari cyateje impungenge
Iki cyorezo cya Salmonella kibaye mu gihe Amerika yari isanzwe ihanganye n’ikindi cyorezo cya Cyclosporiasis, indwara iterwa na parasite yitwa Cyclospora cayetanensis.
Mu minsi ishize, inzego z’ubuzima zagaragaje ko abantu ibihumbi bari bamaze kwandura iyo ndwara nyuma yo kurya saladi zari zateguwe muri resitora za Taco Bell.
Nyuma y’iperereza, byaje kugaragara ko salati zari zaraturutse mu mirima ya Taylor Farms yo muri Mexique, bituma iperereza ryagurwa rigera muri leta 15 z’Amerika.
Ibi byatumye hagaruka impungenge ku mutekano w’imboga n’imbuto zambukiranya imipaka, cyane cyane izitumizwa ziturutse mu bindi bihugu.
Kuki ibiribwa bishobora kwandura Salmonella?
Impuguke mu buzima zisobanura ko imboga n’imbuto bishobora kwandura Salmonella mu buryo butandukanye, harimo:
- Kuhira imyaka hakoreshejwe amazi yanduye;
- Gukoresha ifumbire idatunganyijwe neza;
- Isuku nke mu gihe cyo gusarura cyangwa gutunganya umusaruro;
- Kubika no gutwara ibiribwa mu buryo budakurikije amabwiriza y’isuku.
Ni yo mpamvu inzego z’ubuzima zisaba ko imboga n’imbuto zo kuribwa zibanza kozwa neza, ndetse n’abakora mu nganda zitunganya ibiribwa bagakurikiza amabwiriza akomeye y’isuku.
Chipotle yigeze guhura n’ibibazo nk’ibi
Si ubwa mbere Chipotle ihuye n’ibibazo by’indwara zituruka ku biribwa. Mu myaka yashize, iyi sosiyete yahuye n’ibyorezo bitandukanye bya E. coli, Norovirus na Salmonella, ibintu byatumye igurisha ryayo rigabanuka cyane.
Nyuma y’ibyo bibazo, Chipotle yashoye amafaranga menshi mu kunoza uburyo bwo kugenzura umutekano w’ibiribwa, ishyiraho amategeko akomeye yo kugenzura aho ibikoresho biva, uko bibikwa n’uko bitegurwa mbere yo guhabwa abakiriya.
Inama ku baturage
Inzego z’ubuzima muri Amerika zisaba abaturage:
- Kwirinda kurya urusenda rwa Jalapeño rwaturutse muri Sinaloa ruri mu bicuruzwa byagarujwe;
- Koza neza imboga n’imbuto mbere yo kuzirya;
- Gukaraba intoki mbere yo gutegura cyangwa kurya amafunguro;
- Kujya kwa muganga mu gihe bagize impiswi zikomeye, umuriro mwinshi cyangwa ibimenyetso bikomeye nyuma yo kurya ibiribwa bikekwa ko byanduye.
Abashinzwe ubuzima bavuga ko iperereza rigikomeje, kandi hashobora gutangazwa andi makuru cyangwa hakagira ibindi bicuruzwa bikurwa ku isoko mu gihe hagaragaye ibimenyetso bishya bifitanye isano n’iki cyorezo.

Ibitekerezo