Abasuwisi bateye utwatsi gahunda yo gukumira abimukira

Abaturage b’Ubusuwisi banze umushinga wari washyikirijwe abaturage binyuze muri kamarampaka, wasabaga gushyiraho umubare ntarengwa w’abatuye igihugu hagamijwe kugabanya abimukira. Ibyo byagaragajwe n’ibyavuye mu mibare y’agateganyo yatangajwe n’ikigo gishinzwe ubushakashatsi ku matora cya gsf.bern.

Nk’uko iyo mibare ibigaragaza, abagera kuri 55% by’abatoye banze uwo mushinga wari watanzwe n’ishyaka ry’aba-radicali ryitwa UDC, ryifuzaga ko abaturage bahoraho b’Ubusuwisi batarenga miliyoni 10 mu mwaka wa 2050. Kugeza ubu iki gihugu gituwe n’abaturage basaga miliyoni 9,5, mu gihe abanyamahanga barenga kimwe cya kane cy’abagituye.

Abashyigikiye uwo mushinga bavugaga ko ubwiyongere bw’abimukira buteza ikibazo cy’ibura ry’amazu, izamuka ry’ubukode, ubucucike mu mihanda no muri gari ya moshi, kwiyongera kw’ibyaha, ndetse no kuremerera urwego rw’ubuzima n’uburezi. Bavugaga ko igihugu kigomba gushyiraho umupaka w’abaturage gishobora kwakira.

Icyakora, guverinoma y’Ubusuwisi, Inteko Ishinga Amategeko, amashyaka akomeye ya politiki, amashyirahamwe y’abakozi n’ay’abakoresha bose bari bahagurukiye kwamagana uwo mushinga. Bavugaga ko ushobora guhungabanya ubukungu bw’igihugu no kwangiza umubano gifitanye n’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi (EU), umufatanyabikorwa wa bwo wa mbere mu bucuruzi.

Monika Rühl, uyobora umuryango w’abakoresha wa “economie suisse”, yavuze ko bishimiye cyane ibyavuye muri iyo kamarampaka kuko ari ingenzi ku gihugu no ku mubano gifitanye na EU. Na Benoît Gaillard, umudepite w’ishyaka ry’Abasosiyalisiti, yavuze ko uwo mushinga wari ushingiye ku gushakira ibibazo ku bindi byiciro by’abaturage aho kubikemura.

Iyo gahunda iyo yemezwa, Ubusuwisi bwari gusabwa gusesa amasezerano y’ubwisanzure bwo kugenda no gutura hagati yabwo na EU mu gihe cy’imyaka ibiri, ndetse n’andi masezerano ajyanye n’ubuhunzi n’umutekano.

Mu yindi kamarampaka yabaye uyu munsi, abaturage b’Ubusuwisi bagaragaye kandi bashyigikiye umushinga wa guverinoma ugamije gukaza ibisabwa kugira ngo umuntu yemererwe gukora serivisi ya gisivili isimbura iya gisirikare. Imibare y’agateganyo yagaragazaga ko hafi 53% by’abatoye bawushyigikiye.

Ubusuwisi bugira serivisi ya gisirikare ku bagabo ku buryo bw’itegeko. Guhera mu 1996, abafite impamvu z’ukwemera cyangwa iz’inyigisho zituma badashobora kujya mu gisirikare bemerewe gukora serivisi ya gisivili. Ariko guverinoma ivuga ko kuva mu 2009 umubare w’abahitamo iyo nzira wazamutse cyane, bigatuma hakenerwa gukazwa amategeko kugira ngo serivisi ya gisirikare ikomeze kugira umwanya w’ibanze.

Abatavuga rumwe n’iri vugurura, cyane cyane abo ku ruhande rw’ibumoso bwa politiki, bavuga ko rishobora gutuma serivisi ya gisivili igenda icika burundu mu gihe kiri imbere.