Kim Yo Jong, mushiki wa Perezida wa Koreya ya Ruguru, Kim Jong Un, ndetse akaba umwe mu banyapolitiki bakomeye cyane muri icyo gihugu, yongeye kuzamura ubushyamirane buri hagati ya Pyongyang n’Ubuyapani, nyuma yo gutangaza ko Koreya ya Ruguru ishobora gufata “izindi ngamba za gisirikare zikomeye” mu gusubiza igeragezwa ry’igisasu cya misile yo mu bwoko bwa Tomahawk ryakozwe n’Ubuyapani.
Mu itangazo ryatangajwe n’ikigo cy’itangazamakuru cya Leta ya Koreya ya Ruguru, KCNA, kuri uyu wa Gatatu, Kim Yo Jong yavuze ko Ubuyapani butakiri igihugu gifite ingabo zigamije gusa kwirwanaho, ahubwo ko buri kwihindura igihugu gifite ubushobozi bwo kugaba ibitero ku bandi mbere y’uko na bo babugabaho.
Yavuze ko intambwe Ubuyapani buri gutera mu kongera imbaraga z’igisirikare cya bwo ari ikibazo gikomeye ku mutekano w’akarere k’Aziya y’Uburasirazuba, anashinja Leta Zunze Ubumwe z’Amerika kuba ari zo ziri gufasha Tokyo muri uwo mugambi.
Mu magambo akakaye kurusha ayo yari amaze iminsi akoresha yibasira Ubuyapani, Kim Yo Jong yavuze ko Koreya ya Ruguru izafata ingamba zizatuma Ubuyapani bwicuza ibikorwa byabwo bya gisirikare.
Yagize ati: “Tugomba gutuma Ubuyapani bwicuza. Tugomba kubwereka ko umutekano wabwo ushobora kujya mu kaga kurushaho.”
Aya magambo aje nyuma y’aho Ubuyapani bugeragereje bwa mbere misile za Tomahawk bwaguze muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Izo misile zizwiho kuba zifite ubushobozi bwo kugenda intera ndende cyane, zigatera ibitero ku ntego ziri kure kandi zifite ubuhanga buhanitse mu kwirinda gufatwa na radar.
Kim Yo Jong yavuze ko Amerika ari yo iri inyuma y’ikorwa ryose ryo kongerera ubushobozi igisirikare cy’Ubuyapani.
Yashinje Washington: kugurisha u Buyapani misile za Tomahawk; gufasha kuvugurura amato y’intambara kugira ngo ashobore kuzikoresha; gushyigikira igeragezwa ry’izo misile; no guteza imbere ubufatanye bwa gisirikare hagati y’Amerika, Ubuyapani na Koreya y’Epfo.
Nk’uko Kim Yo Jong yabivuze, ibyo byose bishobora guteza umutekano muke mu karere no kongera ibyago by’intambara.
Misile za Tomahawk ni intwaro zifite ubushobozi bukomeye
Misile za Tomahawk zakozwe n’Amerika ni zimwe mu ntwaro zifite ubushobozi bwo kurasa intera irenga kilometero 1,600 bitewe n’ubwoko bwa zo.
Zishobora kuraswa ziturutse ku mato cyangwa ku bwato bw’intambara bwo munsi y’inyanja (submarines), kandi zikoresha uburyo bugezweho bwo kuyobora urugendo rwa zo ku buryo zishobora kugera ku ntego za zo zinyuze mu nzira zigoye.
Mu myaka yashize, Amerika yazikoresheje mu bitero bitandukanye birimo ibyo muri Iraq, Syria na Libya.
Ubuyapani bwaziguze mu rwego rwo kongera ubushobozi bwo kwirwanaho, cyane cyane nyuma y’aho Koreya ya Ruguru ikomeje gukora igerageza rya misile nyinshi no guteza impungenge ibihugu bituranye na yo.
Mu myaka myinshi ishize nyuma y’Intambara ya Kabiri y’Isi, Itegeko Nshinga ry’Ubuyapani ryagabanyaga cyane ubushobozi bwabwo bwa gisirikare, rikabuza igihugu kugaba ibitero ku kindi.
Ariko kuva mu myaka mike ishize, Leta y’Ubuyapani yatangiye kuvugurura politiki y’umutekano, ivuga ko iterabwoba rikomeje kwiyongera kubera: gahunda ya Koreya ya Ruguru yo gukora intwaro za kirimbuzi; ibikorwa bya gisirikare by’Ubushinwa hafi ya Taiwan no mu Nyanja y’Ubushinwa bw’Iburasirazuba; intambara y’Uburusiya na Ukraine yerekanye ko ibihugu bigomba kongera ubushobozi bwo kwirwanaho.
Ni muri urwo rwego igihugu cyafashe icyemezo cyo kugura intwaro zifite ubushobozi bwo kurasa kure, harimo na Tomahawk.
Mu mezi ashize, ibitangazamakuru bya Leta ya Koreya ya Ruguru byakomeje gusohora inyandiko zinenga imyitozo ya gisirikare ihuza Amerika, Koreya y’Epfo n’Ubuyapani.
Pyongyang ivuga ko iyo myitozo ari imyiteguro yo kugaba ibitero kuri yo, mu gihe ibyo bihugu byo bivuga ko ari imyitozo isanzwe igamije kongera ubushobozi bwo kwirwanaho no gukumira ibishobora guhungabanya umutekano.
Muri Gicurasi uyu mwaka, Ubuyapani bwanitabiriye imyitozo nini ya gisirikare iyobowe na Amerika yabereye muri Philippines, ibintu Koreya ya Ruguru yavuze ko ari ikimenyetso cy’uko Tokyo iri kurushaho kwinjira mu bufatanye bwa gisirikare buyibangamiye.
Abasesenguzi bavuga ko Pyongyang ishobora kongera gukora igerageza rya misile
Abasesenguzi mu bya politiki n’umutekano bavuga ko amagambo ya Kim Yo Jong ashobora kuba ari uburyo bwo gutegura abaturage n’amahanga ku bindi bikorwa bya gisirikare bishobora gukurikiraho.
Prof. Yang Moo-jin wo muri Kaminuza yiga ibijyanye na Koreya ya Ruguru i Seoul yavuze ko Pyongyang ishaka kwerekana ko kongera ubushobozi bw’Ubuyapani ari umugambi mugari w’Amerika wo gukomeza kugota Koreya ya Ruguru.
Undi muhanga, Prof. Lim Eul-chul wo muri Kyungnam University, yavuze ko iri tangazo rishobora kuba ribanziriza ibindi bikorwa bya gisirikare birimo: kongera kugerageza misile ndende; kwerekana intwaro nshya zo mu mazi; cyangwa gukora imyiyerekano y’imbaraga za gisirikare igamije kuburira ibihugu bihanganye na yo.
Umwuka mubi ukomeje kwiyongera muri Aziya y’Uburasirazuba
Mu myaka itatu ishize, umubano hagati ya Koreya ya Ruguru n’ibihugu biyituriye wakomeje kuzamba.
Pyongyang yakomeje gukora igerageza rya misile z’ubwoko butandukanye zirimo izambukiranya imigabane n’izishobora gutwara imitwe ya kirimbuzi. Mu gusubiza, Amerika yongereye abasirikare n’intwaro za yo muri Koreya y’Epfo no mu Buyapani, inakomeza imyitozo ihuriweho n’ibyo bihugu.
Ubuyapani na bwo bwiyemeje kuzamura ingengo y’imari y’igisirikare kugeza ku rwego rutigeze rubaho kuva Intambara ya Kabiri y’Isi, bugura intwaro zigezweho ndetse bwagura n’ubushobozi bwo kugaba ibitero ku ntego ziri kure igihe bwaba bwugarijwe.
Ibi byose bituma impungenge z’uko hashobora kubaho amakimbirane ya gisirikare mu Karere k’Aziya y’Uburasirazuba zikomeza kwiyongera, mu gihe impande zose zikomeje gushimangira ko ibikorwa byazo bigamije kurinda umutekano w’ibihugu bya zo.

Ibitekerezo