Ibibazo by’umutekano n’ububanyi n’amahanga bireba Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo biri mu by’ingenzi byitezweho kuganirwaho mu Nama ya 46 isanzwe y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize Umuryango w’Ubukungu w’Ibihugu byo muri Afurika y’Amajyepfo (SADC).
Iyi nama yatangiye kuri uyu wa Mbere tariki ya 17 Kanama 2026, mu Mujyi wa Durban muri Afurika y’Epfo, iyobowe na Perezida Cyril Ramaphosa. Insanganyamatsiko yayo yibanda ku guteza imbere inganda zihangana n’ibibazo, zirambye kandi zidaheza, binyuze mu kubaka ibikorwa remezo, kuvugurura ubuhinzi no kongerera agaciro amabuye y’agaciro y’ingenzi.
RDC ihagarariwe na Minisitiri w’Intebe wungirije akaba na Minisitiri w’Ingabo n’Abahoze ku Rugerero, Guy Kabombo Muadiamvita. Yageze i Durban ku wa Gatandatu ari kumwe na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Thérèse Kayikwamba Wagner, kugira ngo bayobore itsinda ry’iki gihugu.
Mu biganiro bibanziriza inama, Kabombo yasabye SADC kurenga ku magambo yo kugaragaza ubufatanye, igafata ingamba zifatika zo kugarura amahoro mu Burasirazuba bwa RDC.
Kinshasa yashyize imbere iyubahirizwa ry’agahenge, gutangira gukora neza k’uburyo bwagutse bwo kugenzura no gusuzuma iyubahirizwa ryako, buzwi nka MCVE+, guhuriza hamwe imbaraga mu kurwanya umutwe wa ADF no kongera imfashanyo zigenerwa abaturage bugarijwe n’intambara.
RDC kandi yongeye gushinja u Rwanda gufasha AFC/M23, ibirego Kigali ihakana, ivuga ko ikibazo cy’umutekano wo mu burasirazuba bwa Congo gifite imizi mu bibazo bimaze igihe birimo umutwe wa FDLR. Abayobozi ba SADC basabwa kureba uko ibikorwa by’impande zirebwa n’amakimbirane byahuzwa n’amasezerano ndetse n’ibiganiro by’amahoro bya Luanda, Doha na Washington.
Iyi ni inshuro ya mbere RDC yitabiriye inama nk’iyi imaze gusubizwa uburenganzira busesuye bwo kuvuga no kugira uruhare mu ifatwa ry’ibyemezo. Ku wa 12 Kanama, Inama y’Abaminisitiri ba SADC yakuyeho ibihano yari yarafatiwe kuva muri Mata 2024 kubera ibirarane by’imisanzu. Nyuma yo kubyishyura, RDC yongeye kwemererwa gutanga ibitekerezo, gutora no kwitabira ibiganiro byose by’umuryango.
Iki cyemezo giha Kinshasa uburyo bwo kongera kugaragaza neza inyungu zayo mu gihe ikibazo cy’intambara yo mu burasirazuba kiri mu byugarije umutekano w’akarere k’Ibiyaga Bigari.
Ikindi kibazo gihangayikishije abitabiriye iyi nama ni icyorezo cya Ebola gikomeje gukwirakwira muri RDC. Imibare yatangajwe ku wa 16 Kanama igaragaza ko cyari kimaze guhitana abantu 2,325 mu barwayi 4,945 bemejwe, bituma kiba icyorezo cya Ebola kimaze guhitana abantu benshi kurusha ibindi byigeze kwibasira icyo gihugu. Reuters
Kuganira kuri Ebola muri SADC bifatwa nk’ibyihutirwa kuko urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa hagati ya RDC n’ibindi bihugu rushobora kongera ibyago byo gukwirakwira kwayo. Abayobozi bashobora kwiga ku kongera uburyo bwo kugenzura abambuka imipaka, gusangira amakuru no gushyigikira inzego z’ubuzima.
Inama kandi ibaye mu gihe muri Afurika y’Epfo hakomeje imyigaragambyo n’ibikorwa byibasira abanyamahanga. Umuryango witwa March and March wari wateguye imyigaragambyo hafi y’ahabera inama, usaba ibihugu byo mu karere “gutwara abaturage babyo.” Perezida Ramaphosa yari aherutse kwamagana ibikorwa by’urugomo n’ivangura rikorerwa abanyamahanga, ashimangira ko kugenzura abimukira ari inshingano za Leta, atari iz’amatsinda y’abaturage. Reuters
Uretse umutekano n’ubuzima, abakuru b’ibihugu barasuzuma imishinga yo guhuza akarere binyuze mu mihanda, gari ya moshi, ingufu n’imiyoboro y’ubucuruzi. Kuri RDC, iyi gahunda ishobora gufasha guhuza umutungo kamere wo mu Kibaya cya Congo n’amasoko yo muri Afurika y’Amajyepfo, ariko ishyirwa mu bikorwa ryayo rikazaterwa ahanini no kugaruka kw’amahoro n’umutekano.

Ifoto yo mu bubiko/Ibiro bya Minisitiri w’Intebe wa RDC
Ibitekerezo