Umugaba Mukuru w’Ingabo za Uganda, Gen Muhoozi Kainerugaba, yavuze ko abantu batatu gusa muri icyo gihugu ari bo bafite ubumenyi n’ububasha bwo kugira icyo bavuga ku Rwanda mu buryo bwizewe, asaba abandi kwitondera ibyo baruvugaho.
Mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X kuri uyu wa Gatanu tariki ya 04 Nzeri 2026, Muhoozi yagize ati: “Muri Uganda, Mzee, njye na Mwenda ni twe twenyine dushobora kuvuga mu buryo bwizewe ku kintu cyose kirebana n’u Rwanda. Abandi bantu bagomba kwitonda cyane.”
“Mzee” Muhoozi yavugaga ni Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, akaba na se, mu gihe Mwenda ari umunyamakuru n’umusesenguzi wa politiki Andrew Mwenda. Uyu munyamakuru amaze igihe agaragara mu biganiro n’ingendo za Muhoozi zirebana n’u Rwanda.
Aya magambo aje nyuma y’impaka zatewe n’ubutumwa Muhoozi aherutse gutangaza, bwavugwagamo iby’amoko ndetse bugahuza bamwe mu Bagande n’u Rwanda.
Izo mpaka zatangiriye ku kutumvikana kwe na Odrek Rwabwogo, umukwe wa Perezida Museveni akaba n’umuyobozi wa Komite Ngishwanama ya Perezida ku bijyanye n’ibyoherezwa mu mahanga n’iterambere ry’inganda. Mu butumwa butandukanye, Muhoozi yashidikanyije ku bwoko bwa Rwabwogo, akoresha imvugo yaje kunengwa n’u Rwanda.
Umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, ku wa 31 Kanama 2026, yavuze ko u Rwanda rutemeranya n’imvugo ishingiye ku moko yari muri ubwo butumwa. Yashimangiye ko niba impaka zireba Abagande, zitagombye gukururirwamo u Rwanda cyangwa Abanyarwanda.
Makolo yavuze ko mu myaka 32 ishize u Rwanda rwashyize imbaraga mu kubaka ubumwe bw’Abanyarwanda nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bityo ko rutemera ibitekerezo bigamije kubasubiza mu macakubiri ashingiye ku moko.
Nubwo ubutumwa bwa Muhoozi bukunze guteza impaka, yagize uruhare rugaragara mu kuzahura umubano w’u Rwanda na Uganda wari warazambye, ukageza no ku ifungwa ry’imipaka mu 2019. Urugendo yagiriye i Kigali muri Mutarama 2022 no mu bihe byakurikiyeho rwafashije ibiganiro byatumye iyo mipaka yongera gufungurwa.
Muhoozi yakomeje kwita Perezida Paul Kagame “se wabo” no kugaragaza ko umubano w’ibihugu byombi ukomeye. Muri Werurwe 2025, yagiriye uruzinduko i Kigali, aganira na Perezida Kagame ndetse n’abayobozi bakuru b’Ingabo z’u Rwanda ku bufatanye mu by’umutekano.
Muri Gicurasi uwo mwaka, Muhoozi yakiriye i Kampala mugenzi we w’u Rwanda, Gen Mubarakh Muganga. Bombi bashimangiye ko RDF na UPDF bizakomeza gukorana mu kurinda umutekano w’ibihugu byombi n’uw’akarere. Muri Nyakanga 2026, Muhoozi yongeye gusura u Rwanda, aho ibiganiro bye n’abayobozi byibanze ku bufatanye mu bya gisirikare, amahoro n’umutekano mu karere.
Amagambo mashya ya Muhoozi agaragaza ko ashaka ko ibiganiro birebana n’u Rwanda muri Uganda bikorwa n’abantu avuga ko basobanukiwe amateka n’imiterere y’umubano w’ibihugu byombi. Icyakora, ni igitekerezo cye bwite; ububanyi n’amahanga busanzwe buyoborwa n’inzego za leta zibifitiye ububasha.


Ibitekerezo