Zari yatanze itegeko mu muhango wo kumusezeraho ubwo azaba yapfuye

Umunyamideli, umushabitsi akaba n’icyamamare ku mbuga nkoranyambaga, Zari Hassan uzwi cyane ku izina rya “Zari The Boss Lady”, yongeye gutangaza uko yifuza ko umuhango wo kumusezeraho bwa nyuma wazagenda, ashimangira ko adashaka ko wahinduka igitaramo cyangwa ibirori byo gukoreramo amashusho asakazwa ku mbuga nkoranyambaga.

Zari yavuze ko igihe azaba yitabye Imana, yifuza ko umuhango wo kumushyingura wazitabirwa gusa n’abo mu muryango we, bene wa bo ba hafi ndetse n’abayobozi b’idini ya Islam bazaba bashinzwe imihango yo kumusezeraho.

Uyu mubyeyi w’abana batanu yasabye ko abantu benshi, abafata amashusho, abanyamakuru n’abakoresha imbuga nka TikTok, Instagram na Facebook batakwirirwa baza mu muhango wo kumushyingura. Yavuze ko adashaka ko ibihe by’agahinda k’umuryango we byahindurwa ibintu byo gushakishamo abakurikira, gukundwa cyangwa kwinjiza amafaranga ku mbuga nkoranyambaga.

Yagize ati: “Nongeye kubibutsa ko ntifuza abantu benshi mu muhango wo kunshyingura, uretse abo mu muryango wanjye n’abantu bake ba hafi. Abasheikh ni bo bazakora ibikenewe. Nta bantu ba TikTok, nta bafata amashusho kandi nta bantu benshi nifuza ko bazaba bahari.”

Nubwo kuvuga ku rupfu no ku muhango wo gushyingura umuntu ukiri muzima bishobora gutungura bamwe, Zari agaragaza ko ari icyemezo yafashe agamije kurinda icyubahiro cye n’icy’umuryango we. Yifuza ko abo azasiga bazagira umwanya wo kumusezeraho no kumuririra mu bwisanzure, badakurikiranywe na za telefone cyangwa ibyuma bifata amashusho.

Zari ni umwe mu bakurikirwa cyane ku mbuga nkoranyambaga (Ifoto: Femme Hub)

“Nta kamera nshaka mu muhango wo kunshyingura”

Impamvu nyamukuru Zari yatanze ishingiye ku buryo imihango yo gushyingura muri iki gihe yatangiye guhindurwa ibikorerwa ku mbuga nkoranyambaga. Yagaragaje ko hari abantu bitabira umuhango nk’uwo, ariko aho gufata mu mugongo umuryango wabuze umuntu, bagahugira mu gufata amashusho, kwifotora no gutangaza buri kintu kiba kirimo kuba.

Mu bihe byashize, umuntu wajyaga gutabara umuryango wapfushije yabaga agiye kuwufasha, kuwuhumuriza no guha icyubahiro uwitabye Imana. Muri iki gihe, telefone zigezweho zatumye buri muntu ashobora gufata amashusho no kuyageza ku bantu benshi mu gihe gito. Ibi byatumye no mu bihe bikomeye nk’iby’urupfu hari abibanda ku kureba niba amashusho ya bo ari gukundwa kurusha kwita ku byiyumvo by’abari mu gahinda.

Zari yanenze by’umwihariko abantu bafata amashusho y’abana cyangwa abo mu muryango w’uwitabye Imana bari kurira, bakayatangaza batabanje kubasaba uruhushya. Hari n’abatangaza amashusho y’umurambo, isanduku cyangwa imihango yihariye yakagombye kuguma mu muryango, byose bigakorwa hagamijwe gukurura abantu benshi ku mbuga nkoranyambaga.

Kuri Zari, iyo myitwarire igabanya agaciro k’umuhango wo gusezera ku muntu. Ashimangira ko gushyingura atari igitaramo, ko agahinda k’umuntu katagomba guhindurwa uburyo bwo gushaka abantu benshi bakurikira konti runaka, cyangwa uburyo bwo kubona amafaranga aturuka ku mashusho arebwa n’abantu benshi.

Ashaka kurinda abana be

Indi mpamvu ikomeye yatumye Zari yifuza umuhango wihariye ni ukurinda abana be. Zari ni umubyeyi w’abana batanu, barimo abahungu batatu yabyaranye na Ivan Ssemwanga wahoze ari umugabo we, ndetse n’abandi bana babiri yabyaranye n’umuhanzi w’Umunyatanzaniya Diamond Platnumz.

Yavuze ko umunsi azaba atakiriho, abana be bazaba bari mu bihe bikomeye byo kubura umubyeyi. Kubakurikirana na kamera, gufata amashusho yabo bari kurira no kuyakwirakwiza ku mbuga nkoranyambaga byabongerera intimba aho kubafasha kwakira ibyabaye.

Zari afite kandi impungenge z’uko ayo mashusho ashobora kuzakomeza gukwirakwizwa na nyuma y’umuhango, abana be bakayabona kenshi cyangwa agakoreshwa mu kubibasira. Ku mbuga nkoranyambaga hakunze kugaragara abantu basesengura imyitwarire y’abapfushije, bakibaza impamvu umuntu atarize, impamvu yarize cyane, uko yari yambaye cyangwa uko yitwaye.

Abantu bashobora no gukoresha amashusho y’umuhango mu gusebya abagize umuryango cyangwa mu kubahimba inkuru zitari ukuri. Zari ashaka kwirinda ko abana be bazahura n’ibyo bibazo mu gihe bazaba bakeneye ituze, ubufasha n’urukundo rw’abo mu muryango.

Icyifuzo cye ni uko abana be bazahabwa uburenganzira bwo kugira agahinda mu ibanga. Ashaka ko bazaba bari kumwe n’abantu bizeye, batikanga ko buri jambo bavuga, amarira barira cyangwa uko bitwara biri gufatwa amashusho azarebwa n’abantu batabarika.

Imihango ijyanye n’imyemerere ye

Zari Hassan ni Umuyisilamu, bityo kuvuga ko yifuza ko abasheikh ari bo bazita ku muhango we bifitanye isano n’imyemerere ye. Mu idini ya Islam, imihango yo gusezera ku wapfuye isanzwe ikorwa mu buryo bworoheje kandi bwihuse, hirindwa ibikorwa bigamije kwiyerekana cyangwa gukoresha amafaranga menshi bitari ngombwa.

Umurambo uratunganywa, ugasukurwa, ugapfunyikwa mu mwenda wabugenewe, ugasengerwa mbere yo gushyingurwa. Abitabiriye basabwa kwibanda ku masengesho, gufata mu mugongo umuryango no guha icyubahiro uwitabye Imana.

Icyifuzo cya Zari cyo kugira abantu bake mu muhango we gishobora kumvikana nk’uburyo bwo gusaba ko imihango izakorwa mu ituze no mu bworoherane. Ntabwo ashaka ko kwamamara kwe kwatuma ibihe byo kumusezeraho biva ku ntego ya byo, bigahinduka igikorwa cy’abanyamakuru, ibyamamare n’abantu bashaka kugaragara ku mbuga nkoranyambaga.

Nubwo Zari ari umwe mu bagore bo muri Afurika y’Iburasirazuba bafite abantu benshi babakurikira, ashaka ko umunsi we wa nyuma utazagengwa n’ubwamamare bwe. Ashimangira ko mu gihe cy’urupfu, ibyo kwiyerekana, gufata amafoto no gushaka amakuru yakundwa cyane bidakwiye gushyirwa imbere y’icyubahiro cy’uwitabye Imana n’uburenganzira bw’umuryango we.

Amagambo ye yateje impaka

Ibyo Zari yavuze byongeye guteza impaka mu bihugu byo muri Afurika y’Iburasirazuba, aho gukoresha telefone mu mihango yo gushyingura bigenda birushaho kuba ibisanzwe. Hari abatangiye kujya batangaza umuhango wose imbonankubone kuri Facebook, YouTube cyangwa TikTok, rimwe na rimwe batabanje kugisha inama umuryango.

Bamwe mu bashyigikiye Zari bavuga ko umuntu wese afite uburenganzira bwo kugena uko yifuza ko azasezerwaho. Bavuga ko icyifuzo cye gikwiye kubahirizwa, cyane cyane ko kigamije kurinda abana be n’abandi bazaba bari mu gahinda.

Aba bashyigikiye Zari bavuga kandi ko abantu bakwiye kongera kwibutswa ikinyabupfura kigomba kuranga abitabiriye umuhango wo gushyingura. Telefone, kamera n’imbuga nkoranyambaga ntibigomba gufata umwanya w’impuhwe, amasengesho no gufasha umuryango wapfushije.

Hari ariko n’abavuga ko gushyira abantu bose bakoresha imbuga nkoranyambaga mu cyiciro kimwe bidakwiye. Bamwe bagaragaza ko gutangaza imihango yo gushyingura bishobora gufasha bene wabo n’inshuti ziri kure, zidashoboye kugera aho umuhango uri kubera.

Ibi byagaragaye cyane mu gihe cy’icyorezo cya COVID-19, ubwo ingendo n’amateraniro byari bibujijwe cyangwa byaragabanyijwe. Imiryango myinshi yatangiye gukoresha ikoranabuhanga kugira ngo abantu bari mu mahanga cyangwa mu bindi bice by’igihugu bashobore gukurikira umuhango.

Abandi bavuga ko iyo uwitabye Imana yari icyamamare, abaturage baba bifuza kumusezeraho kubera uruhare yagize mu buzima bwa bo. Kuri bo, kugena ko umuhango witabirwa n’abantu bake gusa bishobora kugorana, cyane cyane iyo uwo muntu yari afite abakunzi benshi mu bihugu bitandukanye.

Icyakora, kuba abaturage bifuza kumenya ibibera mu muhango ntibivanaho uburenganzira bw’umuryango bwo kugira ibihe byihariye. Hashobora gushakwa ubundi buryo bwo guha amakuru abakunzi b’uwitabye Imana, nko gutangaza itangazo ryemewe n’umuryango cyangwa gutanga amafoto make yatoranyijwe, aho kwinjira mu bice byose by’agahinda ka wo.

Zari asanzwe amenyereye kubaho akurikiranwa

Zari Hassan yavukiye muri Uganda, ariko amaze igihe kinini aba muri Afurika y’Epfo, aho akorera ibikorwa by’ubucuruzi. Azwi nk’umushabitsi, umunyamideli, icyamamare cyo kuri televiziyo n’umuntu ukurikirwa cyane ku mbuga nkoranyambaga.

Yamenyekanye cyane kubera imibereho ye, ibikorwa by’ubucuruzi, umuryango we n’urukundo rwe rwagiye ruvugwa cyane mu bitangazamakuru. Yamamaye kurushaho ubwo yari mu rukundo na Diamond Platnumz, umwe mu bahanzi bakomeye muri Afurika y’Iburasirazuba.

Zari yanagaragaye muri gahunda ya Netflix yitwa Young, Famous & African, ihuza ibyamamare bitandukanye byo muri Afurika. Iyo gahunda yatumye ubuzima bwe bwite, urukundo, ubucuti n’ibikorwa bye birushaho gukurikiranwa n’abantu bo mu bihugu byinshi.

Afite kandi uruhare mu buyobozi bwa Brooklyn City College, ikigo cy’amashuri gifite amashami atandukanye muri Afurika y’Epfo, cyatangijwe ku bufatanye n’uwahoze ari umugabo we, Ivan Ssemwanga.

Kuba ubuzima bwe busanzwe bukurikiranwa n’abantu benshi bishobora kuba imwe mu mpamvu ashaka ko urupfu rwe rutazahindurwa indi nkuru yo kwerekana buri kintu. Mu gihe akiriho, ashobora guhitamo ibyo ashyira ku mbuga nkoranyambaga n’ibyo agumana mu buzima bwe bwite. Igihe azaba atakiriho, abana be n’umuryango we ni bo bazaba bafite inshingano zo kurinda icyubahiro cye.

Imbuga nkoranyambaga zahinduye uko abantu bagaragaza agahinda

Amagambo ya Zari agaragaza ikibazo kirenze ubuzima bw’ibyamamare. Imbuga nkoranyambaga zahinduye uko abantu bamenyesha abandi urupfu, uko batanga ubutumwa bwo kwihanganisha n’uko bagaragaza agahinda.

Hari igihe urupfu rw’umuntu rutangazwa ku mbuga nkoranyambaga mbere y’uko bene wa bo bose babimenyeshwa. Hari n’abamenya ko umuvandimwe cyangwa inshuti yapfuye babibonye kuri Facebook cyangwa WhatsApp. Ibi bishobora kubatera ihungabana rikomeye, kuko baba batabimenyeshejwe mu buryo bubategura kwakira iyo nkuru.

Amafoto n’amashusho yo mu muhango na yo ashobora kugera kure cyane mu gihe gito. Iyo amaze gushyirwa kuri interineti, kuyakuraho burundu biragorana. Ashobora kongera gusakazwa nyuma y’imyaka myinshi, rimwe na rimwe ari kumwe n’amakuru atari ukuri.

Ni yo mpamvu abantu bitabiriye umuhango wo gushyingura bakwiye kubanza kwibaza niba umuryango wemeye ko bafata amafoto cyangwa amashusho. Bakwiye no kwibaza niba ibigiye gutangazwa bitazabangamira abana, ababyeyi, uwo bashakanye n’abandi ba hafi b’uwitabye Imana.

Gufata ifoto imwe y’abitabiriye umuhango bishobora kutagira ikibazo, ariko gufata umuntu uri mu gahinda gakomeye utabanje kubimusaba ni ukwinjira mu buzima bwe bwite. Kwamamara k’umuntu na ko ntigukwiye gufatwa nk’uruhushya rwo gutangaza buri kintu kijyanye n’umuryango we.

Ubutumwa ku kubahiriza icyifuzo cya nyuma

Ibyo Zari yatangaje byongeye kwibutsa abantu akamaro ko kuvuga hakiri kare uko bifuza ko imihango ya bo ya nyuma yazagenda. Nubwo iyi ngingo itajya yorohera benshi, kubiganiraho bishobora gufasha umuryango kwirinda impaka n’akajagari igihe umuntu yitabye Imana.

Umuntu ashobora kugaragaza abantu yifuza ko bazitabira umuhango, aho yifuza gushyingurwa, imihango ijyanye n’imyemerere ye ndetse n’uko amafoto n’amashusho bizakoreshwa. Iyo ibyo byifuzo bizwi n’umuryango, biroroha kubishyira mu bikorwa.

Ku ruhande rw’ibyamamare, ikibazo kiba gikomeye kurushaho kuko haba hari itangazamakuru, abafana, abashaka amakuru n’abakoresha imbuga nkoranyambaga. Umuryango uba ugomba guhuza inyungu rusange zo kumenya ibyabaye n’uburenganzira bwawo bwo kugira ibanga n’ituze.

Zari Hassan yatanze ubutumwa bwe mu buryo busobanutse: ntashaka abantu benshi, kamera cyangwa ibikorwa byo kuri TikTok mu muhango wo kumushyingura. Ashaka umuryango we, bene wa bo ba hafi n’abasheikh bazakora imihango ijyanye n’imyemerere ye.

Amagambo ye ntabwo ari ugutangaza ko afite ikibazo cy’ubuzima cyangwa ko hari urupfu rutegerejwe. Ni ukugaragaza hakiri kare uko yifuza kuzasezerwaho igihe uwo munsi uzaba ugeze. Ubu impaka zisigaye ni ukumenya niba sosiyete ishobora kwemera ko hari ibihe bigomba kuguma mu ibanga, nubwo byaba bireba umuntu umaze imyaka myinshi abaho akurikiranwa n’abaturage.

Icyifuzo cya Zari gishobora kuvugwaho mu buryo butandukanye, ariko ubutumwa bwe bw’ibanze burumvikana: urupfu n’agahinda ntibikwiye guhindurwa ibikoresho byo gushakira kwamamara ku mbuga nkoranyambaga. Umuryango wapfushije ukwiye guhabwa umwanya wo kurira, gusezera no kwibuka uwawo mu cyubahiro no mu bwisanzure.

Zari yatanze itegeko ry’ibizakurikizwa mu muhango we wo kumuherekeza igihe azaba yapfuye (Ifoto: howwe.ug)

Ibitekerezo