Urubanza rwaranzwe n’impaka nyinshi hagati ya Ingabire Victoire n’Intumwa ya Leta

Itsinda ry’abunganira umunyapolitike utavugarumwe n’ubutegetsi mu Rwanda, Ingabire Victoire  ryasabye Urukiko rw’Ikirenga gukuraho ingingo ya 106 y’igitabo cy’amategeko mpanabyaha kuko basanga inyuranyije n’Itegeko Nshinga.

Ni mu kirego cyatanzwe na Victoire Ingabire n’abunganizi be bemeza ko akurikiranywe hashingiwe kuri iyo ngingo y’itegeko mpanabyaha.

Kuri uyu wa 4 Werurwe 2026 Urukiko rw’Ikirenga rwatangiye kuburanisha mu mizi, urubanza rwa Ingabire Victoire Umuhoza agaragaza ko ingingo ya 106 y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha inyuranye n’ibiteganywa na zimwe mu ngingo z’Itegeko Nshinga.

Muri uru rubanza, Ingabire yunganiwe n’abanyamategeko batatu na ho inteko y’Urukiko igizwe n’abacamanza batatu bayobowe n’umukuru w’Urukiko rw’Ikirenga Madame Domitille Mukantaganzwa.

Uru rubanza rwaranzwe n’impaka nyinshi hagati ya Ingabire Victoire n’Intumwa ya Leta yatumijwe ngo itange ibitekerezo kuri iyo ngingo yarezwe.

Muri Kamena 2025 umucamanza wo mu rukiko rukuru yisunze iyi ngingo ategeka ko Ingabire afatwa agakurikiranwa kimwe n’itsinda ry’abandi icyenda(9) bivugwa ko ari abayoboke be.

Ingabire yahawe ijambo, asaba ko ingingo ya 106 yo mu mategeko mpanabyaha ikurwamo kuko inyuranya n’Itegeko Nshinga kandi ari ryo riruta ayandi mu Rwanda.

Ni ingingo yemerera umucamanza kuba yahamagaza umuntu ataregewe n’ubushinjicyaha mu gihe abonye hari ibimenyetso bituma akeka ko uyu yaba yaragize uruhare mu cyaha akurikiranye.

Iyo ngingo ya 106 y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha ni yo yashingiweho n’Urukiko Rukuru ruhamagaza Ingabire Victoire ndetse bimuviramo gufungwa iminsi 30 y’agateganyo.

Ni ingingo igaragaza ko iyo urukiko rusanze hari impamvu zatuma hakekwa abandi bantu kuba barabaye abafatanyacyaha cyangwa se ari ibyitso by’ukurikiranyweho icyaha, rubahamagaza kugira ngo bagire ibisobanuro batanga muri urwo rubanza.

Ikomeza yerekana ko iyo urukiko rumaze kubaza abahamagawe mu rubanza, rugasanga nta bimenyetso bituma bakekwaho icyaha, rufata icyemezo cyo gukomeza iburanisha batongeye guhamagarwa.

Iyo rusanze ibisobanuro batanze bidahagije kandi urukiko rugasanga hari ibimenyetso bibashinja icyaha, rutegeka Ubushinjacyaha gukora iperereza buhereye ku byagaragajwe mu iburanisha.

Ingabire Victoire Umuhoza yasobanuye ko kuba urukiko ruhamagaza umuntu nk’icyitso cyangwa umufatanyacyaha byerekana ko wa muntu ataba agifatwa nk’umwere.

Yasobanuye ko kuba umucamanza ashobora gutumiza umuntu, agasesengura imvugo yamubwiye, usanga yinjiye mu zindi nshingano z’Ubugenzacyaha n’Ubushinjacyaha.

Ari murukiko yagize ati “Umucamanza yaguhamagaje nk’icyitso cyangwa umufatanyacyaha, ukisobanura, atanyurwa n’ibisobanuro wamuhaye, akajya gusuzuma neza ibyo wamuhaye bivuze ko aho ari gukora igikorwa cy’ubugenzacyaha, yategetse ko ukorwaho iperereza, hanyuma akaba ari na we uzagucira urubanza ese uwo muntu azaguha ubutabera buboneye?”

Me Bikotwa Bruce uri mu bunganira Ingabire, yavuze ko icyo cyemezo cyica ihame ry’uko umuntu ahabwa ubutabera buboneye, kuko usanga umuntu yamaze gucirwa urubanza ataranisobanura.

Yasobanuye ko ingingo ya 106 y’itegeko ry’imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, inyuranyije n’Itegeko Nshinga.

Me Gashema Félicien yasobanuye ko iyo ngingo iteza urujijo bityo ikwiye gukurwaho kuko abantu bose bafatwa kimwe imbere y’amategeko bijyanye n’ibiteganywa n’itegeko Nshinga.

Uhagarariye Leta muri uru rubanza, Me Kabibi Speciose, yasobanuye ko iyo ngingo ishimangira ihame ry’ubutabera buboneye ku buryo abantu bose bagize uruhare mu ikorwa ry’icyaha babihanirwa.

Yibukije ko mu manza nshinjabyaha, umucamanza aba ashobora kwishakira ibimenyetso no mu gihe abagombaga kubimushyikiriza batabitanze ariko ko ategeka Ubushinjacyaha gukora iperereza kuko ari rwo rwego rubifite mu nshingano.

Yashimangiye ko kuba Itegeko rivuga ko Urukiko rutegeka Ubushinjacyaha gukora iperereza, nta kibazo kirimo kuko bufite inshingano yo gushaka ibimenyetso bishinja cyangwa ibishinjura.

Yavuze ko Ubushinjacyaha bugaragaje ibimenyetso bishinjura uwahamagajwe n’Urukiko, atahanwa kandi bigaragara ko nta ruhare yagize mu ikorwa ry’icyaha.

Visi Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, Justice Hitiyaremye Alphonse, yabajije uko byagenda iyo ngingo ikuweho mu gihe Urukiko rwabona ko hari undi muntu utari mu barezwe ibimenyetso bigaragaza ko ashobora kuba icyitso cyangwa umufatanyacyaha.

Ingabire Victoire n’abamwunganira bagaragaje ko nta cyuho cyabaho ahubwo hari andi mategeko aha umucamanza ububasha kandi ko ari yo yakwifashishwa ariko hatabayeho kwica nkana Itegeko Nshinga.

Nyuma y’impaka ndende, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, Mukantaganzwa Domitilla yapfundikiye iburanisha, atangaza ko icyemezo cy’Urukiko kizasomwa ku wa 27 Werurwe 2026, Saa Yine za mugitondo.